Problemy z koncentracją, dezorientacja czy też zapominanie słów – to mogą być pierwsze objawy tzw. mgły mózgowej. Często to problem, z którym borykają się osoby z Hashimoto i niedoczynnością tarczycy. Choć nie jest to oficjalna jednostka choroba, to może znacząco obniżyć jakość życia i wpływać na codzienne funkcjonowanie. Dowiedz się, co to jest mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy, jakie są jej przyczyny i objawy.
Co to jest mgła mózgowa?
Zastanawiasz się, co to jest mgła mózgowa? To poczucie mentalnej ociężałości, problemy z jasnością myślenia i pamięcią. Osoby, które doświadczyły mgły mózgowej, często opisują ją jako stan „zamyślenia”, przez który pojawiają się trudności w przypomnieniu sobie słów, a niekiedy powoduje to także spowolnienie procesów poznawczych.
Mgła mózgowa nie jest chorobą, ale objawem zaburzeń – takich jak niedoczynność tarczycy, przewlekły stan zapalny czy insulinooporność. W Hashimoto i niedoczynności tarczycy jest wynikiem niedoboru hormonów T3 i T4, które mają wpływ na funkcje układu nerwowego.
Jak niedoczynność tarczycy i Hashimoto wpływają na pracę mózgu?
U osób z Hashimoto częściej może dochodzić do tworzenia stanu zapalnego w obrębie mózgu. Dochodzi do tego na skutek przeciwciał anty-TPO, które przyłączają się do astrocytów w obrębie móżdżku – w konsekwencji dochodzi do jego niszczenia. Degradacja móżdżka ma duży wpływ na funkcjonowanie organizmu, ponieważ odpowiada on za kontrolę motoryczną, myślenie i odczuwanie. Dlatego degradacja może powodować problemy z koncentracją, zaburzenia równowagi, niezborność ruchową, a w niektórych przypadkach także depresję[1].
Warto także podkreślić, że hormony tarczycy – szczególnie T3 – odgrywają kluczową rolę w metabolizmie neuronów, neuroprzekaźnictwie i neurogenezie. W niedoczynności tarczycy może dochodzić do ich niedobór, a w konsekwencji do spadku syntezy mieliny, co spowalnia przewodzenie impulsów nerwowych. Hashimoto dodatkowo nasila ten proces poprzez przewlekły stan zapalny i podwyższone poziomy cytokin prozapalnych, takich jak IL-6 i TNF-α, które mogą zaburzać funkcję bariery krew-mózg. W efekcie pojawiają się problemy z pamięcią, koncentrację i spowolnieniem myślenia, co jest charakterystyczne dla mgły mózgowej.
Jakie są objawy mgły mózgowej?
Mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy to stan, który znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Objawy mogą mieć różny stopień nasilenia i często są mylone z przemęczeniem lub stresem. Ich długotrwałe występowanie wymaga odpowiedniej diety, a także konsultacji medycznej.
Oto, jakie są objawy mgły mózgowej u osób z Hashimoto i niedoczynnością tarczycy:
- problemy z pamięcią – trudności w przypominaniu sobie słów, zapominanie nazw, gubienie wątku w rozmowie;
- osłabiona koncentracja – trudność w skupieniu uwagi, łatwe rozpraszanie się, dłuższy czas przetwarzania informacji;
- spowolnione myślenie – wolniejsza reakcja na bodźce, uczucie „zamglonego” umysłu, dezorientacja;
- przewlekłe zmęczenie – brak energii mimo odpoczynku, senność w ciągu dnia;
- zmienność nastroju – drażliwość, skłonność do stanów depresyjnych, niepokój;
- problemy z podejmowaniem decyzji – trudności w analizowaniu informacji i wybraniu najlepszej opcji;
- problemy ze snem – trudności z zasypianiem, niespokojny sen, częste wybudzanie się w nocy;
- częste bóle głowy – zwłaszcza te połączone z uczuciem napięcia i zmęczenia;
- nadwrażliwość na stres – obniżona odporność psychiczna, trudność w radzeniu sobie z presją[2].
Mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy – przyczyny
Mgła mózgowa w chorobach tarczycy jest wynikiem złożonych mechanizmów, które obejmują niedobór hormonów tarczycy, przewlekły stan zapalny oraz zaburzenia metaboliczne. Poniżej przedstawiamy najczęstsze przyczyny występowania mgły mózgowej w Hashimoto i niedoczynności tarczycy.
Niedobór hormonów tarczycy
T3 i T4 regulują metabolizm komórek nerwowych, syntezę neuroprzekaźników oraz przepływ krwi w mózgu. Niedoczynność tarczycy powoduje ich niedobór, co prowadzi do:
- zmniejszonej aktywności synaps i spowolnienia przewodzenia impulsów nerwowych;
- obniżenia poziomu acetylocholiny, dopaminy i serotoniny, co negatywnie wpływa na pamięć i nastrój;
- ograniczenia metabolizmu glukozy w mózgu, co powoduje deficyt energii dla neuronów.
Przewlekły stan zapalny
Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje tarczycę, prowadząc do wzrostu poziomu cytokin prozapalnych, takich jak IL-6, TNF-α i IFN-γ. Stan zapalny może:
- zaburzać funkcję bariery krew-mózg, ułatwiając przedostawanie się toksyn i cytokin do mózgu;
- hamować syntezę neuroprzekaźników, powodując depresję i zmęczenie;
- wpływać na mikroglej, co zwiększa stres oksydacyjny i uszkodzenie neuronów.
Zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Osoby z Hashimoto i niedoczynnością tarczycy często mają podwyższony poziom kortyzolu, który w dłuższej perspektywie może:
- osłabiać plastyczność synaptyczną i neurogenezę w hipokampie;
- powodować insulinooporność mózgową, prowadzącą do zaburzeń koncentracji.
Niedobory składników odżywczych
Częstym problemem w Hashimoto są niedobory selenu, cynku, witamin B12 i D3 oraz żelaza. Ma to wpływ na funkcjonowanie mózgu, prowadzi też do spadku produkcji energii mitochondrialnej oraz osłabienia funkcji poznawczych. W konsekwencji może dojść do pojawienia się mgły mózgowej.
Zaburzenia wydzielania neuroprzekaźników a mgła mózgowa
Mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy powstaje także pod wpływem zaburzenia wydzielania neuroprzekaźników – to chemiczne związki, które pełnią istotną funkcję w przekazywaniu sygnałów między neuronami w mózgu i całym układzie nerwowym.
Zazwyczaj do mgły mózgowej dochodzi na skutek podwyższenia poziomu dopaminy oraz obniżenia poziomu acetylocholiny. To dwa bardzo ważne neuroprzekaźniki, które pełnią ważne funkcje w organizmie np.:
- dopamina – odpowiada za odczuwanie przyjemności, reguluję motywację i koordynację ruchową;
- acetylocholina – odpowiada za koncentrację i pamięć, a do tego jest niezbędna do przetwarzania informacji i procesów uczenia się.
Jak leczyć mgłę mózgową w Hashimoto i niedoczynności tarczycy?
Leczenie mgły mózgowej w chorobach tarczycy wymaga kompleksowego podejścia obejmującego farmakoterapię, dietę oraz zmiany stylu życia. Samo stosowanie lewotyroksyny nie zawsze wystarcza – kluczowe jest wsparcie funkcji mózgu poprzez odpowiednie składniki odżywcze, redukcję stresu i poprawę jakości snu. Optymalizacja tych czynników może znacznie zmniejszyć objawy mgły mózgowej i poprawić funkcje poznawcze. Dowiedz się, jak leczyć mgłę mózgową w Hashimoto i niedoczynności tarczycy.
Odpowiednia dieta
Pierwszym krokiem, od którego powinieneś rozpocząć leczenie mgły mózgowej w Hashimoto i niedoczynności tarczycy, jest zmiana dotychczasowej diety. Najważniejsze jest to, abyś wyeliminował żywność przetworzoną i prozapalną – np. cukier, mleko i pszenicę. Świetnie sprawdzi się dieta przeciwzapalna, a także dieta śródziemnomorska, ponieważ jest bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy i składniki mineralne o przeciwzapalnym działaniu.
Coraz częściej dietetycy polecają również dietę MIND, której założeniem jest poprawa pracy układu nerwowego i funkcji poznawczych. Obniża też ryzyko chorób neurodegeneracyjnych np. Alzheimera. Dieta MIND opiera się na:
- warzywach liściastych,
- owocach jagodowych,
- drobiu,
- orzechach,
- roślinach strączkowych,
- oliwie z oliwek,
- pełnoziarnistych produktach.
Stosowanie tej diety ma spowolnić pogorszenie funkcji poznawczych[3].
Właściwe nawodnienie organizmu
Czy wiesz, że odwodnienie może nasilać objawy mgły mózgowej? Dzieje się tak dlatego, że woda ma kluczowe znaczenie dla transportu składników odżywczych i usuwania toksyn z mózgu. Niedobór płynów zmniejsza objętość osocza, co pogarsza ukrwienie mózgu i dostarczanie tlenu.
Nawodnienie wpływa także na równowagę elektrolitową, a niedobory sodu, potasu i magnezu mogą prowadzić do osłabienia koncentracji i spowolnienia myślenia. Dlatego najlepiej, jeśli będziesz pić min. 1,5-2 litry wody dziennie.
Regularna aktywność fizyczna
Ruch wspiera funkcjonowanie mózgu poprzez poprawę krążenia, dostarczanie tlenu i stymulację produkcji BDNF – białka odpowiedzialnego za regenerację neuronów. Aktywność fizyczna zmniejsza również poziom kortyzolu, który w nadmiarze może osłabiać pamięć i koncentrację. Jeśli masz niedoczynność tarczycy, to powinieneś wybierać umiarkowane formy aktywności fizycznej – świetnie sprawdzą się spacery, joga, pilates oraz pływanie.
Pamiętaj także o tym, że regularne ćwiczenia wpływają pozytywnie na jakość snu, co ma kluczowe znaczenie w regeneracji układu nerwowego i redukcji objawów mgły mózgowej.
Zioła na mgłę mózgową
Jesteś miłośnikiem medycyny naturalnej? Zatem na pewno ucieszy Cię fakt, że fitoterapia także może wspierać pracę mózgu poprzez regulację poziomu neuroprzekaźników i redukcję stresu oksydacyjnego. Najczęściej wykorzystywana jest bacopa monnieri – wspomaga funkcje poznawcze, poprawia pamięć, zwiększa koncentrację i działa neuroprotekcyjnie. Polecany jest także miłorząb japoński, ponieważ poprawia mikrokrążenie mózgowe, co zwiększa dostarczanie tlenu i składników odżywczych do neuronów.
Adaptogeny
Adaptogeny to rośliny, które wspierają organizm w radzeniu sobie ze stresem i przywracają równowagę układu nerwowego. W przypadku mgły mózgowej szczególnie skuteczna jest ashwagandha, która obniża poziom kortyzolu i poprawia funkcje poznawcze. Możesz również stosować żeń-szeń, ponieważ wpływa na lepszą komunikację między neuronami, poprawia też pamięć i zdolność uczenia się.
Dzięki temu, że adaptogeny działają poprzez regulację podwzgórze-przysadka-nadnercza, powodują stabilizację gospodarki hormonalnej i neuroprzekaźnikowej. Tym samym zmniejszają objawy mgły mózgowej.
Ograniczenie stanu zapalnego w organizmie
Skoro mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy może powstawać przez stan zapalny w organizmie, to jednym ze sposobów leczenia jest właśnie ograniczenie tego stanu zapalnego. Jak możesz to zrobić? Zacznij od zmiany diety na taką, która będzie bogata w warzywa, zdrowe tłuszcze i produkty o niskim indeksie glikemicznym. Ważne jest również ograniczenie spożycia produktów przetworzonych, cukru oraz glutenu – jeśli występuje nadwrażliwość na ten składnik.
Do swojej diety włącz też źródła kwasów tłuszczowych omega-3, które znajdziesz m.in. w rybach i siemieniu lnianym.
Wsparcie jelit
Mikrobiota jelitowa wpływa na syntezę neuroprzekaźników, takich jak serotonina i GABA, które regulują nastrój i koncentrację. Dodatkowo naruszenie bariery jelitowej zwiększa przepuszczalność bariery jelitowej, co w konsekwencji powoduje rozwój stanu zapalnego[4]. Dlatego ważne jest to, abyś spożywał fermentowane produkty, błonnik prebiotyczny i probiotyki, które wspierają równowagę mikrobioty, a do tego poprawiają przyswajanie składników odżywczych niezbędnych do pracy układu nerwowego.
Poprawa rytmu dobowego
Zaburzenia rytmu dobowego mogą prowadzić do przewlekłego zmęczenia i pogorszenia funkcji poznawczych. Zacznij od większej ekspozycji na naturalne światło w ciągu dnia, ponieważ reguluje to produkcję melatoniny, która odpowiada za jakość snu i regenerację mózgu. Natomiast wieczorem unikaj niebieskiego światła i ustal stałe godziny zasypiania, a dzięki temu poprawisz swój naturalny rytm dobowy.
Pamiętaj, że odpowiednia ilość snu umożliwia usuwanie toksyn z mózgu poprzez układ glimfatyczny, co zmniejsza objawy mgły mózgowej.
Podsumowanie – Mgła mózgowa w Hashimoto i niedoczynności tarczycy
Mgła mózgowa to częsty problem u osób z Hashimoto i niedoczynnością tarczycy, który powstaje na skutek zaburzeń hormonalnych, niedoborów składników odżywczych, przewlekłego stanu zapalnego lub dysfunkcji neuroprzekaźników. Jak możesz poradzić sobie z tym problemem? Niezbędna jest konsultacja lekarska, a także:
- odpowiednia dieta,
- wsparcie mikrobioty jelitowej,
- poprawa rytmu dobowego,
- ograniczenie stanu zapalnego organizmu,
- regularna aktywność fizyczna,
- fitoterapia i stosowanie adaptogenów.
Holistyczne podejście pozwoli Ci znacząco zmniejszyć objawy mgły mózgowej i poprawić funkcje poznawcze.
Źródła:
[1] Junik R., Niedoczynność tarczycy i mózg, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
[2] Ettleson M.D. et al.: Brain Fog in Hypothyroidism: Understanding the Patient’s Perspective. Endocrine Practice 2022. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1530891X21014087
[3] van den Brink A.C. et al.: The Mediterranean, Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH), and Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) Diets Are Associated with Less Cognitive Decline and a Lower Risk of Alzheimer’s Disease – A Review. Advances in Nutrition 2019. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31209456/
[4] Oziom J. et al.: Rola mikrobioty jelitowej w patogenezie i przebiegu wybranych schorzeń układu nerwowego. Polski Przegląd Neurologiczny 2019. https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/64288
