Wysoki poziom cholesterolu wcale nie musi wynikać jedynie z nieprawidłowej diety lub braku ruchu. Wśród przyczyn mogą też być zaburzenia hormonalne, ponieważ tarczyca jest jednym z najważniejszych narządów, który wpływa na gospodarkę lipidową. Zarówno niedoczynności, jak i choroby autoimmunologiczne mogą prowadzić do istotnych zmian w poziomie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL. Dlatego wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy jest dość powszechny. Dowiedz się, jaka jest zależności między wysokim poziomem cholesterolu a chorobami tarczycy.
Jakie są przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu w chorobach tarczycy?
Zaburzenia pracy tarczycy mają bezpośredni wpływ na metabolizm lipidów w organizmie. Hormony tarczycy – tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) – regulują tempo przemian metabolicznych, w tym syntezę, rozkład i usuwanie cholesterolu z krwi. Gdy ich poziom jest zbyt niski lub niestabilny, dochodzi do spowolnienia metabolizmu i upośledzenia pracy wątroby odpowiedzialnej za wychwyt cholesterolu LDL.
Sprawdź, jakie są przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu w chorobach tarczycy.
- Niedoczynność tarczycy – zbyt niski poziom T3 i T4 zmniejsza liczbę receptorów LDL w wątrobie. Utrudnia to usuwanie „złego” cholesteroli z krwi.
- Spowolniony metabolizm lipidów – pod wpływem zaburzeń tarczycy organizm wolniej rozkłada tłuszcze, a to może prowadzić do wzrostu cholesterolu całkowitego i LDL.
- Zaburzenia pracy wątroby – tarczyca w pośredni sposób wpływa na funkcjonowanie wątroby, a jej dysfunkcja pogarsza syntezę i wydalanie kwasów żółciowych.
- Proces zapalny w chorobach autoimmunologicznych – w Hashimoto przewlekły stan zapalny może nasilać zaburzenia lipidowe (bez względu na masę ciała).
- Nieprawidłowe leczenie lub brak leczenia hormonalnego – źle dobrana dawka leku lub też nieregularne przyjmowanie zapisanych preparatów może powodować utrzymywanie się wysokiego cholesterolu.
Jak radzić sobie z wysokim poziomem cholesterolu w chorobach tarczycy?
Najważniejsze jest wyrównanie hormonów poprzez odpowiednio dobraną dietę, suplementację i przestrzeganie zaleceń lekarzy. Sama redukcja tłuszczu w diecie nie jest wystarczającą, jeśli problem wynika z niewłaściwej pracy tarczycy. Dlatego ważne jest dopasowanie działań do rodzaju zaburzeń hormonalnych i aktualnych wyników. Przekonaj się, jak radzić sobie z wysokim poziomem cholesterolu w chorobach tarczycy.
Cholesterol a niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy jest jedną z najczęstszych przyczyn wtórnej hipercholesterolemii. Obniżony poziom hormonów tarczycy prowadzi do zmniejszenia aktywności receptorów LDL w wątrobie, a to skutkuje gromadzeniem się cholesterolu we krwi. Najczęściej dochodzi do wzrostu cholesterolu całkowitego i frakcji LDL przy prawidłowych lub obniżonych trójglicerydach.
Wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy, a szczególnie przy niedoczynności tarczycy wymaga prawidłowo dobranego leczenia lewotyroksyną, które samo w sobie może istotnie obniżyć poziom cholesterolu. Niezbędna jest też dieta wspierająca pracę tarczycy i wątroby – najlepiej taka bogata w białko, błonnik i składniki typu jod, selen i cynk.
Cholesterol a nadczynność tarczycy
Nadczynność często wiąże się z przyspieszonym metabolizmem, co standardowo prowadzi do obniżenia poziomu cholesterolu całkowitego i LDL. Jednak po rozpoczęciu leczenia tyreostatycznego lub po normalizacji hormonów u części pacjentów może dojść do gwałtownego wzrostu cholesterolu. Wynika to z nagłej zmiany tempa metabolizmu i adaptacji organizmu do nowych warunków hormonalnych. Dlatego ważne jest to, aby osoby leczone z powodu nadczynności tarczycy regularnie kontrolowały lipidogram.
Zadbaj o zbilansowaną dietę i nie ograniczaj za bardzo ilości spożywanych kalorii, ponieważ może to pogłębiać zaburzenia metaboliczne. W konsekwencji może dochodzić do wzrostu ryzyka dyslipidemii.
Cholesterol a Hashimoto
W chorobie Hashimoto wysoki poziom cholesterolu może występować nawet przy prawidłowym TSH. Wiąże się to z tym, że przewlekły proces autoimmunologiczny i stan zapalny wpływają na metabolizm lipidów. U wielu osób dostrzegalny jest wzrostu cholesterolu LDL i niekorzystny stosunek LDL do HDL.
Wysoki poziom cholesterolu przy Hashimoto wymaga zastosowania zarówno leczenia hormonalnego, jak i wdrożenie przeciwzapalnej diety, która będzie bogata w:
- kwasy omega-3,
- warzywa,
- owoce,
- pełnowartościowe białko,
- selen,
- witaminę D (możesz też ją suplementować).
Wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy – diagnoza
Przed zmianą diety i rozpoczęciem farmakoterapii niezbędna jest kompleksowa diagnostyka i ocena funkcji tarczycy – sam podwyższony cholesterol całkowity lub LDL nie jest jeszcze jednoznaczną wskazówką do leczenia statynami. Podstawę stanowią badania hormonalne (TSH, FT3 i FT4), a w przypadku podejrzenia chorób autoimmunologicznych również przeciwciała anty-TPO i anty-TG. Oprócz tego powinieneś wykonać badanie krwi obejmujące cholesterol całkowity, LDL, HDL i trójglicerydy.
Co jeść przy wysokim poziomie cholesterolu i problemach z tarczycą? 4 zalecane produkty
Dieta przy zaburzeniach tarczycy i podwyższonym cholesterolu powinna jednocześnie wspierać gospodarkę lipidową, pracę wątroby oraz prawidłową syntezę hormonów tarczycy. Nie chodzi o całkowitą eliminację niektórych produktów, ale o świadomy wybór składników, które działają przeciwzapalnie, poprawiają wrażliwość receptorów LDL i dostarczają kluczowych mikroelementów. Ważne jest też spożywanie posiłków o regularnych porach, odpowiednia ilość białka i białka. Sprawdź, co jeść przy wysokim poziomie cholesterolu i problemach z tarczycą.
Tłuste ryby morskie
Tłuste ryby np. łosoś, makrela, sardynki czy śledź to bardzo ważne elementy diety przy wysokim cholesterolu i chorobach tarczycy. Dlaczego? Stanowią doskonałe źródło kwasów tłuszczowych omega-3, które obniżają poziom trójglicerydów, poprawiają elastyczność naczyń krwionośnych oraz wykazują silne działanie przeciwzapalne.
Ryby są też źródłem jodu i selenu, czyli pierwiastków niezbędnych do prawidłowej pracy tarczycy. Najlepiej, jeśli będziesz je jeść przynajmniej 2 razy w tygodniu – w formie pieczonej, duszonej lub gotowanej na parze.
Warzywa bogate w błonnik
Szczególnie zielone warzywa liściaste, kapustne, korzeniowe i strączkowe pomagają obniżyć poziom cholesterolu. Zawarty w nich błonnik pokarmowy wiąże kwasy żółciowe w jelitach, w konsekwencji zmusza to organizmu do zużywania cholesterolu do ich ponownej syntezy.
Przy chorobach tarczycy szczególnie ważna jest regularna podaż błonnika, ponieważ spowolniony metabolizm często sprzyja zaparciom i zaburzeniom mikrobioty jelitowej. Warzywa stanowią również doskonałe źródło:
- antyoksydantów,
- witamin z grupy B,
- magnezu.
Pamiętaj, że w przypadku niedoczynności tarczycy warzywa kapustne najlepiej spożywać po obróbce termicznej, aby ograniczyć działanie substancji wolotwórczych.
Oliwa z oliwek extra virgin
Oliwa z oliwek extra virgin jest jednym z najlepiej przebadanych tłuszczów pod kątem wpływu na cholesterol. Zawiera jednonienasycone kwasy tłuszczowe, które zmniejszają poziom LDL bez obniżania „dobrego” cholesterolu HDL. Dodatkowo obecne w niej polifenole wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne (to ważne w przypadku chorób autoimmunologicznych tarczycy).
Regularne stosowanie dobrej jakości oliwy może poprawić funkcjonowanie śródbłonka naczyń i zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych – to szczególnie ważne u osób z niedoczynnością tarczycy, gdzie te ryzyko jest większe.
Spożywaj oliwę z oliwek w wersji na zimno, dodawaj też do sałatek, past warzywnych lub do kanapek (np. zamiast masła).
Orzechy i pestki
Orzechy włoskie, migdały, orzechy brazylijskie, pestki dyni czy nasiona słonecznika to produkty, które warto włączyć do diety przy wysokim cholesterolu i problemach z tarczycą. Stanowią doskonałe źródło zdrowych tłuszczów, błonnika i fitosteroli, które ograniczają wchłanianie cholesterolu w jelitach.
Wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy sprawia, że szczególnie warto włączyć do diety orzechy brazylijskie, ponieważ stanowią one jedno z najlepszych źródeł selenu. Wystarczy garść orzechów dziennie (w naturalnej wersji, a nie solonej), aby poprawić profil lipidowy i wesprzeć funkcjonowanie układu odpornościowego.
Co suplementować przy podwyższonym cholesterolu i chorobach tarczycy?
Suplementacja przy wysokim poziomie cholesterolu i chorobach tarczycy powinna być zawsze traktowana jako uzupełnienie leczenia i diety, a nie ich zamiennik. Dlatego niezbędna jest konsultacja z lekarzem i dietetykiem, a także badanie krwi w celu wykluczenia nadmiaru niektórych składników w organizmie.
Jeśli istnieje taka potrzeba, to odpowiednio dobrana suplementacja może realnie wesprzeć gospodarkę lipidową, zmniejszyć stan zapalny i poprawiać wrażliwość organizmu na leczenie hormonalne.
Co suplementować przy podwyższonym cholesterolu i chorobach tarczycy? Zazwyczaj zalecane są:
- kwasy tłuszczowe omega-3,
- selen,
- witamina D,
- rozpuszczalny błonnik,
- fitosterole roślinne.
FAQ: Wysoki poziom cholesterolu a choroby tarczycy – co warto wiedzieć?
Czy od tarczycy można mieć wysoki cholesterol?
Tak, zaburzenia pracy tarczycy, zwłaszcza niedoczynność, mogą prowadzić do podwyższenia cholesterolu całkowitego i LDL. Wynika to ze spowolnionego metabolizmu lipidów i ograniczonego usuwania cholesterolu z krwi.
Czy leki na tarczycę obniżają poziom cholesterolu?
Tak, prawidłowo dobrane leczenie hormonalne, np. lewotyroksyna w niedoczynności tarczycy, często prowadzi do obniżenia poziomu cholesterolu. Dzieje się tak dzięki normalizacji tempa metabolizmu i pracy wątroby.
Jakie choroby powodują wzrost cholesterolu?
Wzrost cholesterolu mogą powodować m.in. niedoczynność tarczycy, choroba Hashimoto, cukrzyca typu 2, insulinooporność oraz choroby wątroby.
Jak obniżyć cholesterol przy niedoczynności tarczycy?
Podstawą jest odpowiednie leczenie, które wyrówna poziom hormonów tarczycy. Oprócz tego warto stosować dietę bogatą w błonnik zdrowe tłuszcze i pełnowartościowe białko. Ważna jest też regularna aktywność fizyczna, która poprawia profil lipidowy.
Jak obniżyć cholesterol przy Hashimoto?
Przy Hashimoto kluczowe jest połączenie leczenia hormonalnego z przeciwzapalną dietą. Spożywanie kwasów omega-3, warzyw, owoców i unikanie żywności wysoko przetworzonej może poprawić poziom cholesterolu. Ważne jest także dbanie o poziom witaminy D i selenu.
Czy brak tarczycy wpływa na cholesterol?
Tak, brak tarczycy, np. po tyreoidektomii, wpływa na gospodarkę lipidową. Bez odpowiednio dobranej terapii hormonalnej poziom cholesterolu może się podwyższać. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie TSH i lipidogramu.
Jakie tabletki zmniejszają cholesterol przy chorobach tarczycy?
Podstawą są leki regulujące pracę tarczycy, które często pośrednio obniżają cholesterol. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowo statyny lub inne leki hipolipemizujące. W tym przypadku decyzja zawsze zależy od lekarza.
Podsumowanie – Wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy
Wysoki poziom cholesterolu w chorobach tarczycy najczęściej występuje u osób, borykających się z niedoczynnością tarczycy i Hashimoto. W takim przypadku należy zacząć od diagnostyki, która obejmuje zarówno badania hormonalne, jak i lipidogram. U niektórych pacjentów wystarczy wyrównanie pracy tarczycy, aby doszło do poprawy profilu lipidowego. Jednak może też być konieczna suplementacja np. selenu i witaminy D, a także odpowiednio dobrana dieta przeciwzapalna.
Skorzystaj z mojej pomocy, a przygotuję dla Ciebie indywidualny jadłospis dopasowany do Twojego stanu zdrowia!
Bibliografia:
- Duntas, L. H. (2018). A Renewed Focus on the Association Between Thyroid Dysfunction and Dyslipidemia. Frontiers in Endocrinology.
- Sinha, R. A., et al. (2012). Thyroid hormone stimulates hepatic lipid catabolism via activation of autophagy. Journal of Clinical Investigation.
- Pearce, E. N. (2011). Effects of Thyroid Dysfunction on Lipid Profile. The Open Cardiovascular Medicine Journal.
- Biondi, B., & Klein, I. (2021). Treating hypothyroidism decreases cholesterol levels. Clinical Thyroidology.
- Medycyna Praktyczna. (b.d.). Diagnostyka i leczenie zaburzeń lipidowych u osób z zaburzeniami endokrynnymi.
- Ruchała, M., et al. (2022). Lewotyroksyna w postaci płynnej poprawia kontrolę czynności tarczycy u chorych z niedoczynnością tarczycy o różnej etiologii i adherencji — seria przypadków i przegląd najnowszych doniesień. Endokrynologia Polska.
